Η Ιερά Μητρόπολη Γιαννιτσών (1860)
Το πιο «ζωντανό» μνημείο των Γιαννιτσών είναι η Μητρόπολη (Ιερός Ναός Κοιμήσεως της Θεοτόκου). Κτισμένη στο β’ μισό του 19ου αιώνα, η δρομική αυτή βασιλική δηλώνει τους κόπους και την αγωνία των χριστιανικών πληθυσμών να αποκτήσουν ένα τόπο λατρείας. Το φιρμάνι του Σουλτάνου επέτρεψε την ανέγερση της. Όλοι οι κάτοικοι συμμετείχαν σε αυτήν. Όταν σώθηκε το νερό, η κατασκευή δεν σταμάτησε. Χρησιμοποιήθηκε κρασί για το σοβά.
Στην ίδια ιστορική περίοδο ανήκουν ο Ναός του Αγίου Αθανασίου Πενταπλατάνου και ο Ναός του Αγίου Αθανασίου Παραλίμνης.
Χαρακτηρισμένοι ως διατηρητέοι έχουν πρόσφατα αναστηλωθεί μέσα από τις πρωτοβουλίες και τις εργασίες του Δήμου Γιαννιτσών.
Στην Μητρόπολη των Γιαννιτσών έχει δημιουργηθεί και ένα ίδρυμα παιδικής προστασίας με το όνομα <<ΠΑΝΑΓΙΑ Η ΟΔΗΓΗΤΡΙΑ>> Το ίδρυμα αυτό είναι αποτέλεσμα πρωτοβουλίας της Ενορίας Κοιμήσεως Θεοτόκου Γιαννιτσών και φιλοξενεί κορίτσια ηλικίας 3 ετών και άνω.
Καθολική εκκλησία
Κατά την διάρκεια της Τουρκοκρατίας στα Γιαννιτσά οικοδομήθηκε ο Ι. Ναός των Αγίων Αποστόλων Πέτρου και Παύλου, ο οποίος λειτουργεί μέχρι και σήμερα. Πρόκειται για τρίκλιτη βασιλική που χτίστηκε με Σουλτανικό φιρμάνι του 1863, από τον ιερέα Παπαδήμο, που προσχώρησε στην Εξαρχία και τους Λαζαριστές μοναχούς της Θεσσαλονίκης. Τα θυρανοίξια έγιναν στις 6 Ιανουαρίου το 1865. Ο ναός έχει δεχτεί πολλές παρεμβάσεις και έχει αλλάξει η αρχική του μορφή. Στοιχεία δείχνουν ότι ο πρώτος καθολικός ναός στα Γιαννιτσά χτίστηκε σε περιοχή που βρίσκεται το σημερινό μνημείο του Χατζή Εβρενός, αλλά καταστράφηκε λόγω φωτιάς και ανοικοδομήθηκε στην σημερινή του τοποθεσία.
Ο ναός στην αρχική του μορφή κατά τα πρώτα χρόνια της λειτουργίας του.
Πλάγια λήψη του ναού στην σημερινή του μορφή.
Αγία Παρασκευή
Ένας ναός ο οποίος χτίστηκε κατά την Τουρκοκρατία στα Γιαννιτσά είναι και αυτός της Αγίας Παρασκευής. Αρχικά ήταν ένα μικρό τζαμί, πιθανόν μαυσωλείο, οκταγωνικού σχήματος, με μιναρέ στην αριστερή του πλευρά, που σήμερα δεν υπάρχει. Το 1948 το κτίσμα μετατράπηκε σε ορθόδοξο ναό και αφιερώθηκε στην Αγία Παρασκευή. Το 1951 ο ιδιοκτήτης του, Αρχιμανδρίτης Νίκανδρος Παπαϊωάννου τον δώρισε στην Μητρόπολη. Το 1990-1992 κατασκευάστηκε το κωδωνοστάσιο στην δυτική πλευρά
Άγιοι Κων/νος και Ελένη
Ένας ακόμη ναός ανοικοδομημένος κατά την Τουρκοκρατία στα Γιαννιτσά είναι και ο ιερός ναός Αγίων Κων/νου και Ελένης. Η αρχική εκκλησία, μια τρίκλιτη βασιλική κτίστηκε το 1908, από τους σχισματικούς και ήταν αφιερωμένη στους Άγιους Κύριλλο και Μεθόδιο. Μετά την απελευθέρωση των Γιαννιτσών (20/10/1912) μετονομάστηκε σε ιερό ναό των Αγίων Κων/νου και Ελένης. Η επέκταση του ναού σε πεντάκλιτη (1952-1953) και οι προσθήκες της δυτικής πλευράς και του νάρθηκα (1988-1990) άλλαξαν την αρχική μορφή του ναού.
Αγία Παρασκευή Μυλοτόπου
Η εκκλησία της Αγίας Παρασκευής βρίσκεται στην μεσημβρινή άκρη του χωριού, όπου παλαιότερα υπήρχε αγίασμα με θεραπευτικές ιδιότητες. Σύμφωνα με την παράδοση, η χρονολογία 1224 ήταν χαραγμένη σε πλάκα εντοιχισμένη στον βόρειο τοίχο πριν την ανακαίνιση της εκκλησίας οπότε ο τοίχος ξαναχτίστηκε. Η πλάκα δεν φαίνεται πια. Σε μονόλιθο σε σχήμα σταυρού υπάρχει η χρονολογία 1756, η οποία προφανώς δείχνει την χρονολογία ανεγέρσεως του ναού. Αυτό το μονόλιθο διάτρητο φωτιστικό άνοιγμα ήταν εντοιχισμένο πάνω από την κόγχη του ιερού της εκκλησίας, ενώ σήμερα βρίσκεται στον περίβολο της. Η εκκλησία ανακαινίστηκε το1954. Ανάμεσα στο πλήθος των εικόνων του ναού υπάρχει η φορητή εικόνα της αγίας Κυριακή (27/3/1850), η αγία Παρασκευή, ο άγιος Δημήτριος, ο άγιος Νικόλαος, ο άγιος Αθανάσιος, ο άγιος Ιωάννης ο Πρόδρομος (1815), ο Ιησούς Χριστός και η Παναγία
Άγιος Αθανάσιος Μυλοτόπου
Σήμερα η εκκλησία δεν υπάρχει αλλά τα ερείπιά της βρίσκονται στην άκρη του χωριού. Εικάζεται ότι η εκκλησία χτίστηκε στις αρχές του 19ου αιώνα, αφού κάηκε για πρώτη φορά στο διάστημα 1800-1840. Ξαναχτίστηκε το 1842 και κάηκε ξανά το 1933. Τους τοίχους κοσμούν λείψανα τοιχογραφιών, τα οποία διακρίνονται στην κόγχη του ιερού πολύ αμυδρά. Βέβαια ξεχωρίζουν ολόσωμα οι 3 ιεράρχες κάτω από την Πλατυτέρα και διακρίνεται καθαρά ο άγιος Βασίλειος. Στο εξωτερικό του ναού, σε ανάγλυφη εντοιχισμένη πλάκα στον νότιο τοίχο υπάρχει η επιγραφή «Μάρτιος 1842».
Άγιος Νικόλαος Κρώμνης
Η εκκλησία του Αγίου Νικολάου βρίσκεται μέσα στο χωριό και από επιγραφή γνωρίζουμε ότι η χρονολογία ανεγέρσεως της εκκλησίας είναι το 1858. Στον βόρειο τοίχο και τα επιστήλια υπάρχουν σκηνές από την Παλαιά και Καινή Διαθήκη. Εικονίζονται επίσης οι άγιοι Μόδεστος, Αλύπιος, Στυλιανός ο Παφλαγονίας και ο προφήτης Σοφωνίας. Στο υπέρθυρο της νότιας εισόδου εσωτερικά υπάρχει επιγραφή σχετικά με την χρονολογία ανεγέρσεως της εκκλησίας, τις ανανεώσεις και την ημερομηνία τοιχογράφησής της.
Άγιος Αθανάσιος Πενταπλατάνου
Η εκκλησία βρίσκεται βορειοδυτικά, έξω από το χωριό, σε ύψωμα μέσα στο νεκροταφείο. Σύμφωνα με την παράδοση, ο ναός χτίστηκε γύρω στο 1700, δηλαδή πριν περίπου 300 χρόνια. Κοντά στην εκκλησία υπάρχει αγίασμα στο οποίο οι κάτοικοι αποδίσουν ιαματικές ιδιότητες. Εσωτερικά στον νότιο τοίχο υπάρχει τοιχογραφία μοναχού με την χρονολογία 1867.
Άγιος Αθανάσιος Παραλίμνης
Η εκκλησία βρίσκεται στην άκρη του χωριού, ανατολικά, μέσα στο νεκροταφείο και σύμφωνα με την παράδοση, ο ναός χτίστηκε πριν το 1870. Είναι τρίκλιτη βασιλική με γυναικωνίτη και σε μία επιγραφή στην είσοδο αναφέρεται η ημερομηνία 1775 , αν και η αρχαιολογία θεωρεί ότι είναι μεταγενέστερος. Ο ναός δεν έχει υποστεί ιδιαίτερες φθορές και στην δόμησή του είναι χαρακτηριστικά τα καλά πελεκημένα αγκωνάρια . Η στέγη είναι με βυζαντινό κεραμίδι και πάνω διακρίνονται 3 μονολιθικοί σταυροί. Η οροφή του ναού είναι διακοσμημένη με πολύ ωραία ξυλόγλυπτα τμήματα. Επίσης το τέμπλο έχει πλούσιο ξυλόγλυπτο διάκοσμο και υπάρχει ένας ψευδότρουλλος , χαρακτηριστικό των ναών αυτής της περιόδου της Τουρκοκρατίας. Στην εκκλησία υπάρχει μια παλιά εικόνα της Αναλήψεως του Προφήτου Ηλία. Όσο για τις τοιχογραφίες της εκκλησίας, κάτω από τον ασβέστη, στα επιστήλια υπάρχουν τοιχογραφίες με φυσικά μοτίβα, που αποκαλύφθηκαν πρόσφατα σε ένα σημείο μονάχα.
Η νότια είσοδος του ναού
Λεπτομέρεια από την οροφή του ναού
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου